Categorie archief: lezen

Srebrenica: oude dagboekaantekeningen

Vandaag is het precies 16 jaar geleden dat de moslim enclave in Srebrenica (Bosnië-Herzegovina) viel. Het was een drama, zo bleek later, van ongekende omvang. Duizenden moslims werden vermoord. De verhalen staan ons weer helder op het netvlies omdat de verantwoordelijke voor het bloedbad, generaal Mladic, vrij onlangs is opgepakt. Maar voor de mensen die het bloedbad van dichtbij hebben meegemaakt, zal er geen dag zijn dat zij hier niet aan hebben gedacht.

Drie maanden na de val mocht ik met een aantal toenmalige collega’s van het IKV mee naar Tuzla, een stad daar niet ver vandaan waar menig moslim man naar toe probeerde te vluchten in die donkere dagen in juli 1995. Het IKV en andere vredesorganisaties deden alles wat ze konden om mensen met goodwill, vredesactivisten, te steunen. Ik werkte ongeveer een jaar voor het IKV en was in menig opzicht zo groen als gras. Hoe kan afslachten nu een goed alternatief voor praten zijn? Ik begreep er niets van. Op de weg terug passeerden we Mostar. Een citaat uit mijn aantekeningen van toen:

‘We zijn zonet Mostar gepasseerd. Daar is werkelijk geen heel huis meer te zien. Veel huizen zijn beschoten. Sommige huizen zijn opgeblazen om te voorkomen dat de oorspronkelijke bewoners (moslims) terugkomen. Zo nu en dan zien we toch was aan de lijn.’

Ik wist me geen raad met het verdriet van de mensen daar. En bleef steeds bij dezelfde vraag uitkomen: Waarom doen mensen elkaar dit in godsnaam aan? Een paar weken geleden heb ik Bergen-Belsen bezocht waar in WOII meer dan 700.000 voornamelijk Joodse mensen zijn vermoord. Juist daar hoorde ik over de arrestatie van Mladic. In deze periode werd ook duidelijk dat Kadaffi verkrachting inzet als oorlogstactiek. Zoals ook al gebeurde tijdens de genocide in Rwanda.

Zestien jaar na Srebrenica, 16 jaar ouder, begrijp ik het nog steeds niet. Maar wil ik het wel doorgronden? Ik ben gemotiveerd binnen mijn eigen bescheiden mogelijkheden een eigen beschieden bijdrage te leveren aan een mooiere wereld. Dat is het dan. Maar dat is ook niet niks. Al weet ik inmiddels dat Srebrenica, Bergen-Belsen, Rwanda en Libië (om al die andere brandhaarden in de wereld niet te vergeten) helaas geen uitzondering zullen blijken: we moeten toch samen zoeken naar een andere manier van samenleven. En laat het dan maar hier en nu en bij onszelf beginnen. Meer kan niet.

Advertenties

Theologiseren met kinderen

Afgelopen weekend las ik in de Leeuwarder Courant een verhaal met de kop ‘Theologiseren met kinderen’. Het was een interview met godsdienstpedagoog Henk Kuindersma. In dit interview zei hij onder andere: ‘Opvoeders moeten vooral een omgeving scheppen waarin kinderen worden uitgedaagd tot theologische gesprekken.’ De tijd van kant-en-klare antwoorden in de godsdienstige opvoeding van kinderen is volgens hem voorbij. Zelfs de vragen moeten volwassenen niet meer voorkauwen. De beleving van het kind: daar draait het om. Wie daar ruimte voor biedt, komt tot de ontdekking dat kinderen kunnen theologiseren als de besten.

So far so good.

Dit theologiseren moderne stijl beperkt zich – in het verhaal althans – tot het overbrengen van het christelijk geloof met als doel dit als een levensleidraad aan het kind mee te geven. Wat ik mis is een maatschappelijke dimensie. Ik ben er de afgelopen jaren meer en meer van overtuigd geraakt dat deze tijd meer vraagt dan het overbrengen van het eigen geloofskader alleen. Ik denk dat de verharding ten aanzien van andersdenkenden en andersgelovigen in onze samenleving heel nadrukkelijk vraagt om kennis van religie en levensovertuigingen in de breedste zin van het woord. Zodat kinderen al op jonge leeftijd weten dat zij in een grote, grote wereld leven vol visies, vol ideeën en vol religieuze concepten. Dat er verschillen zijn, zeker, maar ook overeenkomsten. En dat het mogelijk is goed samen te leven, ondanks die verschillen. Juist omdat kinderen kunnen theologiseren als de besten, zouden we bij de kinderen moeten beginnen.

Jonge kinderen staan nog heel onbevangen in het leven. Tegelijkertijd is het een kwestie van tijd voor ze op school of op de voetbal- of zwemclub kennismaken met kinderen met een andere achtergrond dan de eigen. Kinderen kijken al jong naar het (Jeugd)journaal, lezen de Kidskrant, reizen met hun ouders de hele wereld over. Maar kunnen ze dit alles plaatsen als wij ze niet meenemen in een brede levensbeschouwelijke opvoeding? Hoe kunnen zij het (soms) agressieve maatschappelijke debat over de islam bijvoorbeeld, duiden? Het stellen van grote, levensbeschouwelijke vragen over liefde, sterven, leven, oorlog, vrede enzovoort bieden mogelijkheden te over om het eigen geloofskader eens te overstijgen bijvoorbeeld door een verhaal uit een andere traditie te lezen. Dát zou voor mij theologiseren moderne stijl zijn.

Wij, ouders, kunnen daar van alles zelf in doen. Verhalen uit andere tradities kunnen een waardevol begin zijn.